Kırım Tatar Sinemasının 100.Yılında İstanbul’da düzenlenen “1.Uluslararası Kırım Film Günleri” 17 Eylül 2026 Perşembe günü başladı.
Emel Kırım Vakfı tarafından düzenlenen, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ile Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığının (YTB) destek verdiği etkinliğin ilk günü 1926 senesinde George Tasin'in yönettiği, başrolünde Hayri Emirzade'nin oynadığı, bir Kırım Tatar halk kahramanını anlatan ve sessiz çekilen ilk Kırım Tatar filmi "Alim"in Beyoğlu / Atlas 1948 Sineması’ndaki gösterimiyle başladı.
Programın açılışında konuşan festivalin sanat danışmanı, aynı zamanda yapımcı ve yönetmen Neşe Sarısoy Karatay, Kırım Tatar sineması tarihinin, yalnızca filmlerin tarihi değil, sürgünlerin, kayıpların, yeniden doğuşların, özlemlerin ve kültürel varoluş mücadelesinin de tarihi olduğunu söyledi.
Kırım Tatar sinemasının 1944'te ağır bir kesintiye uğradığına işaret eden Karatay, şunları kaydetti:
"Bir halk ana yurdundan koparıldı, kültürel üretim alanları dağıtıldı, sanatın izleri silinmeye, tarihe gömülmeye çalışılmıştı. Ancak hafıza bütünüyle yok olmadı. Kimi zaman bir şarkıda, bir fotoğrafta, bir film karesinde ya da bir tanığın titrek sesinde yaşamaya devam etti. Birinci Uluslararası Kırım Film Günleri'ni hazırlarken biz de işte bu izlerin peşine düştük. Unutulmuş filmlerin izlerini sürdük, dağılmış parçaları bir araya getirmeye çalıştık. Bu festival yalnızca filmleri bir araya getiren bir etkinlik değil, aynı zamanda kaybolmaya yüz tutmuş bir sinema mirasını yeniden görünür kılma çabasıdır."
Festivalde gösterimi yapılan ikinci film Zafer Karatay'ın yönettiği "Cengiz Dağcı" belgeseliydi. Zafer Karatay / Vahide Fidan Doğan söyleşisinin ardından ise verilen arada konuklar fuayede ağırlandı.
Ara sonrasında festivalin resmi açılış töreni gerçekleştirildi. Törende Elif Çolpan tarafından hazırlanan festival tanıtım filmi de gösterildi.
Dilaver Dvaciyev'in "Kırım Tatar Doğum Merasimleri" gösterimi sonrasında yönetmene katılım belgesi takdim edildi. Son olarak Batır Baişev'in "Eza" filmi gösterildi.
Festival kapsamında 18 eylül 2026 Cuma günü Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Yeşilçam Sineması'nda yarışmaya katılan filmlerin gösterimi yapılacak. 30 yapım için başvuru yapılan yarışmada değerlendirme sonucunda Kırım Tatar tarihi, kültürü, kimliği ve toplumsal hafızasıyla doğrudan ilişkili 16 belgesel film kabul edildi. Yarın AKM’de saat 11.00-18.30 arasında uluslararası yarışma seçkisinde yer alan "70 Yaşında Bir Çınar", "Anavatana Yemin", "Etched in Memory-Belleğe Kazınmış", "Gaspıralı Beg İsmail", "Qandım, Yürek Ateş Gibi Yanganda", "Rüzgar Dönüyor", "Sönmeyen Ateş" ve "Yangan Yürek" adlı belgeseller seyirciyle buluşacak. Kırım konulu yapay zeka ve diğer film kategorilerindeki başvuru sayısının sınırlı olması nedeniyle bu yapımlar yarışma dışında festival kapsamında özel gösterimlerle izleyiciyle buluşturulacak.
Festivalin son günü olan 19 Eylül 2026 Cumartesi günü Atlas 1948 sinemalarında 10.30'da başlayacak gösterimde yapay zeka teknolojileriyle hazırlanan "18 Mayıs 1944'te Ne Oldu?", "Kırım Tatarları: Bir Halkın Hafızası" ve "Kiki" filmlerinin yanı sıra "Esaretin Türküleri" ve "Sürgün" belgeselleri ile "Unutulanların Hikayesi" ve "Son Arif" adlı kısa filmler gösterilecek.
Festival 19 Eylül'de saat 17.30’da düzenlenecek ödül töreni ve Gala programı ile sona erecek.
